เมื่อใจเป็นใหญ่เป็นประธาน ทุกคำพูดและทุกการกระทำจะเริ่มจากใจเราทั้งสิ้น จึงเป็นการง่ายที่จิตสามารถหลอกเราผ่านทางวิญญาณที่ทำหน้าที่ในการรับรู้สิ่งต่าง ๆ โดยการปรุงแต่ง คือ สังขาร เพื่อให้มีความรู้สึกต่าง ๆ คือ เวทนา มีความคิดนึกเป็นสัญญา และผ่านออกมาทางรูป ด้วยมีเชื้อเป็นความเพลิน ความยินดี ความพอใจเหล่านี้ไปทางไหน อุปาทานก็ไปทางนั้นเช่นกันทำให้รู้สึกว่าวิญญาณ หรือความคิดนั้นคือ จิต และยึดถือว่าเป็นตัวฉัน เป็นของฉัน เป็นตัวตนของฉัน

ตามธรรมชาติของจิตนั้นเป็นประภัสสร แต่ก็สามารถเปลี่ยนแปลงเป็นเศร้าหมอง หรือผ่องใสก็ได้ตามการปรุงแต่งอยู่ดี ที่เกิดจากกิเลสที่เกิดขึ้นในใจ มีความเป็นของไม่เที่ยง

ดังนั้นหากเราตั้งสติเอาไว้ด้วยวิธีใดวิธีหนึ่งในอนุสสติสิบ สามารถทำให้การปรุงแต่งของจิตระงับลงและจิตสงบลงได้ ปฏิบัติตามหลักอริยมรรคมีองค์แปดด้วยมีเป้าหมายอยู่ที่ นิโรธ ทำให้ละทิ้งความยึดถือในความเป็นจิตประภัสสรที่มีอวิชชาครอบอยู่ เห็นตามความเป็นจริง ดับเย็นได้

Time index

[03:06] เข้าใจทำด้วยการเจริญจิตตานุปัสสนาสติปัฏฐาน

[04:54]ระวังจิตหลอก (แค่ชั้นแรก)

[09:52]กรรมเก่า ตัวผูกเงื่อนในขันธ์ห้า

[17:07]วิญญาณเปรียบดังเมล็ดพันธุ์พืช ที่งอกงามได้ในสภาวะที่เอื้อต่อการเติบโต

[33:27] ความเพลิน ความยินดี ความพอใจไปทางไหน อุปาทานก็ไปทางนั้นเช่นกัน

[40:36] กิเลสเกิดขึ้นในใจ

[47:59] ระวังจิตหลอก (ซ้ำสอง) ด้วยแม้แต่จิตประภัสสรก็ไม่เที่ยง

[51:56] เป้าหมายอยู่ที่นิโรธ ไม่ใช่มรรค


อ่าน "มาคัณฑิยสูตร" พระไตรปิฎก เล่มที่ ๑๓ พระสุตตันตปิฎก เล่มที่ ๕ มัชฌิมนิกาย มัชฌิมปัณณาสก์

ฟัง "ใจเป็นของกลาง จิตเป็นประภัสสร" ออกอากาศทาง FM92.5 ในรายการ "ธรรมะรับอรุณ"

ฟัง "จิต&ปฏิจจสมุปบาท – ตอนที่ 1" ออกอากาศทาง FM92.5 ในรายการ "ธรรมะรับอรุณ"

ฟัง "จิต&ปฏิจจสมุปบาท – ตอนที่ 2" ออกอากาศทาง FM92.5 ในรายการ "ธรรมะรับอรุณ"

ฟัง "คุณสมบัติของจิตประภัสสร" ออกอากาศทาง FM92.5 ในรายการ "ธรรมะรับอรุณ"

ฟัง "ความเข้าใจเรื่องจิต (ตอนที่ 2) : ยึดถือจิตประภัสสรเป็นตัวตน" ออกอากาศทาง FM92.5 ในรายการ "ธรรมะรับอรุณ"