"ปฏิจจสมุปบาท" ธรรมที่อาศัยกันและกันแล้วจึงเกิดขึ้น ธรรมะที่พระพุทธเจ้าตรัสว่ามิใช่ของง่าย มีรายละเอียดที่ควรศึกษาอย่างยิ่ง เราจะเห็นความเกี่ยวเนื่องกันของสิ่งต่าง ๆ ทั้งสายเกิดและสายดับ อิทัปปัจจยตาการอุปมาอุปไมย ทำไมอริยสัจ 4 คือ ปฏิจจสมุปบาท ตลอดจนความแตกต่างของปุถุชนกับอริยสาวก

"ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย! อะไรเล่า ที่เรียกว่า ปฏิจจสมุปบาท!ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย!เพราะมีอวิชชา เป็นปัจจัย จึงมี สังขารทั้งหลาย.เพราะมีสังขาร เป็นปัจจัย จึงมี วิญญาณ;เพราะมีวิญญาณ เป็นปัจจัย จึงมี นามรูป;เพราะมีนามรูป เป็นปัจจัย จึงมี สฬายตนะ;เพราะมีสฬายตนะ เป็นปัจจัย จึงมี ผัสสะ;เพราะมีผัสสะ เป็นปัจจัย จึงมี เวทนา;เพราะมีเวทนา เป็นปัจจัย จึงมี ตัณหา;เพราะมีตัณหา เป็นปัจจัย จึงมี อุปาทาน;เพราะมีอุปาทาน เป็นปัจจัย จึงมี ภพ;เพราะมีภพ เป็นปัจจัย จึงมี ชาติ;เพราะมีชาติ เป็นปัจจัย, ชรามรณะ โสกะปริเวทะทุกขะโทมนัส อุปายาสทั้งหลาย จึงเกิดขึ้นครบถ้วนความเกิดขึ้นพร้อมแห่งกองทุกข์ทั้งสิ้นนี้ ย่อมมีด้วยอาการอย่างนี้."

Time index

[01:44] สิ่งที่เรียกว่า ปฏิจจสมุปบาท

[14:08] ปฏิจจสมุปปันธรรม

[24:04] ยึดกายดีกว่ายึดจิต

[32:02] การขึ้นลงของน้ำทะเล

[35:35] อาหารสี่อย่าง

[43:23] ปฏิจจ คือ อริยสัจสี่

[49:48] การก้าวลงสู่ครรภ์

[55:33] การจับวาง

[58:57] ธรรม 3 ประการ หลายชุด

[01:02:40] ความแตกต่างของปุถุชนกับอริยาสาวกในเวทนา


อ่าน "ปฏิจจสมุปปาทสูตร" พระไตรปิฎกเล่มที่ ๑๖ พระสุตตันตปิฎกเล่มที่ ๘ [ฉบับมหาจุฬาฯ] สังยุตตนิกาย นิทานวรรค

อ่าน "ปฏิจจสมุปปาทสูตร" พระไตรปิฎกเล่มที่ ๑๖ สุตตันตปิฎกที่ ๐๘ สังยุตตนิกาย นิทานวรรค