"เพราะว่า โลกมนุษย์ของเรามันมีทั้งสุขและทั้งทุกข์ พอ ๆ กัน บางทีก็สำเร็จ บางทีก็ไม่สำเร็จ ขึ้นชื่อว่าความสุขความสำเร็จ เราจะไม่รู้มันได้หรอก ถ้าว่ามันไม่มีทุกข์ ไม่มีความผิดหวัง สองอย่างนี้ มันปนกันมาในโลกของเรา สุขก็มี ทุกข์ก็มี สำเร็จก็มี ผิดหวังก็มี ได้ก็มี เสียก็มี ประเด็นคือ ถ้าเผื่อว่าเราตัดสินใจปฏิเสธหรือยอมรับอะไรด้วยอคติ 4 แล้วไม่สำเร็จ มันจะมาเสียใจอย่างมากเลย"

ในเอพิโสดนี้ ได้พูดถึงประเด็นที่ถ้าต้องยอมรับหรือปฏิเสธอะไรสักอย่างใดอย่างหนึ่งเราควรมีหลักในการใคร่ครวญพิจารณาอย่างไรบ้าง

1) สิ่งที่ไม่ควรมี คือ "อคติ 4 " ได้แก่ ความลำเอียงเพราะรัก (ฉันทาคติ),ความลำเอียงเพราะโกรธ/ขัดเคือง(โทสาคติ),ความลำเอียงเพราะหลง (โมหาคติ) และ ความลำเอียงเพราะกลัว (ภยาคติ) ซึ่งทั้ง 4 อย่างนี้ ทำให้มีราคะ โทสะ โมหะ เกิดขึ้นในจิตใจ เกิดเป็นความผิดพลาดและเสียใจในภายหลังได้(Regret)

2) การพิจารณาเข้ามาในทางมรรค 8เช่น ในเรื่องการยืมเงิน ให้พิจารณาถึงการแบ่งจ่ายทรัพย์ใน 4 หน้าที่ เจาะจงมาในส่วนที่ 3 การสงเคราะห์ญาติ

การถูกชักชวนไปที่ไหนหรือทำอะไร ให้พิจารณาถึงกุศลอกุศลที่จะเกิดขึ้นอย่าให้ทำผิดศีล เพลิดเพลินลุ่มหลงไปกับด้วยเรื่องของกาม พยาบาท เบียดเบียน อบายมุข หรือไปในสถานที่อโคจร

ในเรื่องการงาน ให้ตั้งเป้าหมายในชีวิตด้วยอิทธิบาท 4 จะได้รู้ว่าเราต้องการอะไร มีทิศทางในการดำเนินไปอย่างไร เพื่อที่จะยอมรับหรือปฏิเสธการชักชวนนั้นได้อย่างมีน้ำหนัก

3) ให้เข้าใจโลกนี้ว่า มีทั้งสุขและทุกข์พอ ๆ กัน มีสำเร็จบ้าง ไม่สำเร็จบ้างแต่ให้เราตั้งไว้ในกุศลธรรมความดีอย่ามีความเสียใจที่เป็นอกุศลเมื่อไม่สำเร็จ หรือ อย่าเหลิงเพลิดเพลินไปตามความสำเร็จที่เกิดขึ้น

**เทคนิคสำหรับปฏิเสธการชักชวนที่จะไม่ให้บัวช้ำ น้ำขุ่น คือ ปฏิเสธไปตรง ๆ เลย โดยอย่าให้มีอกุศลเกิดขึ้นในวาจาของเรา เช่น โกหก ด่าทอว่าร้าย,ในทางใจ อย่าให้มีความคิดพยาบาทปองร้าย แต่ให้มีจิตเมตตามีอุเบกขาในบุคคลที่ชักชวนนั้น หรือ เปลี่ยนเรื่องพูดคุยเป็นเรื่องอื่นไป หรือในทางกลับกัน เราก็ชักชวนเขากลับแทน ให้ไปในทางที่ดีทั้งต่อเขาและต่อเราหรือหาข้ออ้างขึ้นมา โดยที่ไม่ใช่การโกหก และที่สำคัญต้องมีการกล่าวคำขอบคุณและมีความปรารถนาดีต่อกัน เพื่อให้การปฏิเสธนั้นนุ่มนวล ไม่มีปัญหาในภายหลัง

Time Index

[05:36] ประเด็น | เป็นคนขี้เกรงใจ ปฏิเสธไม่เป็น จะพิจารณาอย่างไร?

[10:25] อคติ 4 สิ่งที่ไม่ควรมี ถ้าจะยอมรับหรือปฏิเสธอะไรสักอย่างใดอย่างหนึ่ง

[16:18] เสียใจภายหลัง (Regret) | กรรมให้ผลใน 3 กาล

[19:21] หลักในการพิจารณาที่จะยอมรับหรือปฏิเสธ ให้มาตามทางมรรค 8

[25:11] ให้พิจารณาถึงกุศลอกุศลที่จะเกิดขึ้น

[27:37] อย่าผิดศีล เพลิดเพลินลุ่มหลงไปด้วยเรื่องของกาม พยาบาท เบียดเบียน อบายมุข และสถานที่อโคจร

[32:14] ปฏิเสธการชักชวนอย่างไรที่จะไม่ให้บัวช้ำ น้ำขุ่น

[38:30] ตั้งเป้าหมายในชีวิตด้วยอิทธิบาท 4

[43:22] สำเร็จ ไม่สำเร็จ ก็ไม่เสียใจ แต่ให้ตั้งอยู่ในกุศล

[49:02] เพื่อนหัวประจบ vs เพื่อนแนะประโยชน์

[52:21] เข้าใจโลกธรรม อย่าเหลิงเพลินไปตามความสำเร็จที่เกิดขึ้น

[57:03] สรุป


ฟัง "มองโลกอย่างมีปัญญา" ออกอากาศทาง FM92.5 เมื่อวันที่ 15 มิถุนายน พ.ศ. 2563

ฟัง "ความเป็นของไม่เที่ยงความเป็นอนิจจัง" ออกอากาศทาง FM92.5 เมื่อวันที่ 18 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2563

ฟัง "ผู้ถึงพร้อมด้วยธรรมย่อมเป็นสุข" ออกอากาศทาง FM92.5 เมื่อวันที่ 17 พฤศจิกายน พ.ศ. 2561