“ดีก็เพราะใจ ชั่วก็เพราะใจ ใจเป็นผู้รับผิดชอบการกระทำทางกาย การกระทำทางวาจาใจก็เป็นผู้รับผิดชอบ เพราะงั้นการฝึกหัด ฝึกหัดตัวเราคือฝึกหัดใจก่อน อบรมใจ อบรมให้มีทานในใจ อบรมให้มีศีลในใจ อบรมธรรมะหรือภาวนาให้จิตหลุดพ้น ก็ใจนี่แหละเป็นผู้หลุดพ้น”

ใจนี้ไปทางชั่วหรือทางดีก็ได้ จึงต้องมีการฝึกหัดใจให้มีทาน ศีล ภาวนา เพื่อเป็นทรัพย์ที่จะใช้ติดตัวไปได้ เป็นอริยทรัพย์ เพื่อทำให้เกิดมรรคผลนิพพาน ในที่นี้หลวงพ่อนำอานาปานสติมาเป็นแบบฝึกหัดใจในระหว่างการฝึกหัดนั้นให้อดทน เพราะในนรกทุกข์ทรมานกว่าหลายเท่า เราสามารถทำวัฏฏะให้จบได้

หลวงพ่อได้ยกตัวอย่างการฝึกของสามเณรบัณฑิต สิ่งของไม่มีใจยังสามารถฝึกได้ดัดได้ แล้วทำไมใจของเราจะฝึกไม่ได้

ทานสอนให้เราเสียสละ ศีลรักษากายวาจาใจไม่กระทำในสิ่งที่จะเดือดร้อน ภาวนาสอนใจให้สงบมีอารมณ์อันเดียว ทำมรรคผลให้เกิดขึ้นได้ ควรหมั่นเติมความดีให้ใจเหมือนเติมจุดสีขาวลงในผ้าขาว และไม่ควรประมาทในวัยทั้ง 3

“ใจถ้าเราฝึกหัดมันย่อมได้ดีถ้าเราไม่ฝึกหัดมันก็ไม่ได้ดี มันก็ขัดข้อง ไปภพภูมิที่ต่ำ ใจเราเดือดร้อน ถ้าฝึกหัดอบรมให้มีมรรคผลในใจก็อยู่ได้สบายในโลกนี้ ตายไปก็สบาย เกิดอีกก็มีความสุข อย่าหมดกำลังใจ เรามีโอกาสแล้ว อบรมใจไปเรื่อย ๆ ให้คอยดูลมหายใจเรื่อย ๆ เห็นอรรถเห็นธรรมได้ การฝึกหัดใจมีความสำคัญที่สุด”

Time index

[01:30] ดีก็เพราะใจ ชั่วก็เพราะใจ ใจนี้จึงต้องฝึกหัดให้มีทานศีลภาวนา เกิดมรรคผลนิพพาน

[05:22] กายผุพัง แต่ใจนี้ไม่ตายเป็นนามธรรมอบรมใจสำคัญมากกว่าทรัพย์สมบัติ

[13:07] ธรรมทั้งหมด ยกมาฝึกเพียงหนึ่ง “อานาปานสติ”

[15:45] ความอดกลั้นเป็นตบะ

[18:39] ฝึกหัดใจแบบสามเณรบัณฑิต

[29:09] นรกน่ากลัวกว่า อย่าท้อถอย ทำให้จบวัฏฏะ

[33:33] ไม่พึงประมาทในวัยทั้ง 3

[38:06] รีบทำความดี รีบให้ทาน รีบรักษาศีล รีบภาวนา ไม่ประมาทในชีวิต จะหลุดจากข่าย

[40:46] ใจนี้สำคัญตรงที่เอาธรรมะอบรมได้

[42:55] คำสอนยังมีอยู่ ให้เร่งปฏิบัติ

[50:07] การฝึกหัดใจสำคัญที่สุด


อ่าน "เรื่องบัณฑิตสามเณร" อรรถกถา ขุททกนิกาย คาถาธรรมบท ปัณฑิตวรรคที่ ๖

ฟัง "สำเร็จด้วยใจ" ออกอากาศทาง FM 92.5 เมื่อวันที่ 26 เมษายน พ.ศ. 2559