คำถาม (1) จากคุณจินตนา จ. ยโสธร

ทุกครั้งที่นั่งสมาธิแล้ว เมื่อจิตสงบ ยกระดับจิตเพื่อพิจารณาผม ขน เล็บ ฟัน หนัง แล้วไม่สามารถทำได้เลย จะถอนออกจากสมาธิทันที ดังนั้นจะบรรลุธรรมได้หรือไม่ด้วยการฟังธรรม ระลึกถึงอริยสัจสี่และอริยมรรคมีองค์แปด แล้วน้อมนำมาปฏิบัติในชีวิตตนเอง

คำตอบ (1) แนวทางในการปฏิบัติแบ่งเป็น 2 แบบดังนี้

สุขาปฏิปทา โดยการตั้งจิตให้เข้าสมาธิ ไม่ต้องพิจารณา สำหรับผู้ที่มีราคะ โทสะ โมหะ เบาบาง

ทุกขาปฏิปทา โดยวิธีการใคร่ครวญ พิจารณาให้เห็นทุกข์ เห็นความเป็นของไม่เที่ยง เห็นความไม่สวยงาม เห็นความเป็นของปฏิกูล สำหรับผู้ที่มีราคะ โทสะ โมหะ แก่กล้า

ในกรณีของผู้ถามควรใช้แบบสุขาปฏิปทาคือ เข้าสมาธิแล้วพยายามเห็นความไม่เที่ยงในสมาธิ แต่อย่าเพลินหรือมัวเมาในสมาธินั้น อีกทั้งสามารถบรรลุธรรมได้แน่นอน เพราะการฟังธรรมจะทำให้จิตใจน้อมไปตาม เกิดปิติ ปราโมทย์ เป็นสมาธิ เห็นตามความเป็นจริง สามารถปล่อยวางได้

คำถาม (2) จากคุณวิยะดา (Line)

สวดมนต์ทุกเช้าเย็นได้แบบอัตโนมัติ เพราะสามารถจดจำบทสวดได้ แต่สติไม่จดจ่อกับคำสวด จะได้บุญหรือไม่ แต่สังเกตเห็นว่าจิตใจตนเองอ่อนโยน ไม่คิดจะเกลียดหรือไม่พอใจใคร ต้องการให้ทุกคนมีความสุข แต่รู้สึกว่าการบริหารงานไม่เด็ดขาดเช่นนี้จะแก้ไขได้อย่างไร

คำตอบ (2) การจดจำบทสวดมนต์หรือการท่องจำได้อย่างคล่องปาก ท่องจำจนขึ้นใจ แทงตลอดด้วยดีด้วยความเห็นในบทสวดนั้นๆ ถือเป็นคุณสมบัติหนึ่งของพหูสูตร ซึ่งจะทำให้จิตเกิดปิติ ปราโมทย์ เป็นสมาธิ เห็นตามความเป็นจริง อย่างไรก็ตาม ธรรมะคือ ความมั่นคงในกุศลธรรม แต่จะไม่ประนีประนอมให้อกุศลธรรมเกิดขึ้น เป็นความเด็ดขาดที่ไม่โหดร้าย เป็นมัชฌิมาปฏิปทาเพื่อการปฏิบัติโดยใช้อริยมรรคมีองค์แปดเป็นแนวทางในการบริหารงานและการดำเนินชีวิตได้อย่างถูกต้องและมีหลักการตามคำสอนของพระพุทธเจ้า

คำถาม (3) จากคุณนภา จ. อุตรดิตถ์

เมื่อมีปัญหาจะเก็บมาคิด แต่ปรับได้เร็วโดยการหายใจลึกๆ หรือระลึกถึงพุทโธ ถูกต้องหรือไม่

คำตอบ (3) ต้องคิดใคร่ครวญในรูปแบบของโยนิโสมนสิการ ด้วยการตั้งสติขึ้นและคิดแยบคาบในนัยยะของอริยสัจสี่ โดยเริ่มจากการตั้งสติ ระลึกถึงลมหายใจหรือคำว่า “พุทโธ” ทั้งนี้ควรจะคิดแก้ปัญหาแบบทางสายกลางเพื่อให้ปัญหาคลี่คลาย ไม่สุดโต่งทั้งสองด้านคือ คิดแบบกลุ้มใจหรือละทิ้งปัญหานั้นเลยโดยไม่แก้

คำถาม (4) หลังจากสวดมนต์ที่วัดแล้ว ระหว่างทางกลับบ้านจะได้ยินเสียงสวดมนต์ก้องหูตามมาตลอด จะเป็นจิตวิปลาสได้หรือไม่

คำตอบ (4) ต้องตั้งสติไว้ ไม่เพลินตามเสียงนั้นไป ทั้งนี้การระลึกถึงบทสวด คำสวด ถือเป็นอานิสงค์ของการสวดมนต์อยู่แล้ว

คำถาม (5) จากคุณวิรัตน์ จ. ปทุมธานี

ปฏิบัติธรรมมา 20 กว่าปีตามหลักสติปัฏฐานสี่และโภชฌงค์เจ็ด ได้เร่งความเพียรตลอดช่วงเข้าพรรษา จนเกิดสภาวะธรรม เห็นการเกิดดับของรูปนามละเอียดและเร็วมาก เกิดปิติสุขล้นขึ้นมา เมื่อดับแล้วเห็นทุกข์เหมือนกับไฟเผาครึ่งตัว แต่สามารถเห็นว่าใจวางอุเบกขาได้ สภาวะธรรมนี้คืออะไรและควรทำอย่างไรต่อไป

คำตอบ (5) สภาวะธรรมที่เห็นการเกิดดับ มีปิติ ปราโมทย์ จิตเป็นสมาธิ เย็นลง ปล่อยวางได้ และกายแยกออกจากจิตได้เรียกว่า วิมุตติ (ความพ้น) แต่ยังสามารถกลับกำเริบได้เพราะมีอวิชชาอยู่ เราจึงควรสร้างเหตุปัจจัยแบบเดิมด้วยการทำให้บ่อยๆ และทำให้ละเอียดมากยิ่งขึ้นในศีล สมาธิ ปัญญา มีความเพียรอย่างต่อเนื่อง ฟังธรรมอยู่เป็นเนืองนิตย์ จะมีนิพพานเป็นที่แล่นไปสู่

คำถาม (6) จากคุณปริญญา จ. พระนครศรีอยุธยา

หัวหน้างานอารมณ์ฉุนเฉียว เกรี้ยวกราดมากขึ้น มีการปะทะกันบ่อย และไม่มีความสุขในการทำงาน ควรใช้หลักธรรมใดในการแก้ปัญหา

คำตอบ (6) แก้ไขได้โดยการแผ่เมตตาให้กัน ตั้งแต่ก่อนการกระทบกันด้วยการทำสมาธิ ตั้งจิตไว้ด้วยกับเมตตา แล้วนึกถึงบุคคลนั้นทุกครั้ง จะทำให้พฤติกรรมเปลี่ยนแปลงไปในทางที่ดีทั้งสองฝ่าย ให้ระลึกไว้เสมอว่าการปะทะกันจะทำให้เกิดการผูกเวร ได้บาป ชนะกันด้วยความไม่ราบคาบ ไม่บริสุทธิ์ และไม่บริบูรณ์

คำถาม (7) จากคุณทรัพย์ จ. นครราชสีมา

ความศรัทธาในการทำบุญไม่เท่ากัน จะทำให้เกิดผลอย่างไร

คำตอบ (7) เมล็ดพันธุ์พืชเปรียบเสมือนศรัทธาของผู้ให้ทาน ส่วนผืนนาเปรียบเสมือนผู้รับทาน ดังนั้นหากผู้ให้ทานมีศรัทธาที่ดีและผู้รับทานเป็นผู้ที่ปฏิบัติดีปฏิบัติชอบ ก็เปรียบเสมือนการหว่านเมล็ดพันธุ์พืชที่ดีลงในนาที่ดี มีน้ำดี ดินดี ทำให้เกิดผลิตผลที่งอกงามหรือเกิดอานิสงค์ผลบุญอย่างมาก ดังนั้นพระพุทธเจ้าจึงทรงแนะนำว่า อย่างน้อยเราก็ควรให้ทานในที่ๆ เราศรัทธา

คำถาม (8) จากคุณเกียรติชัย จ. กรุงเทพฯ

ปฏิจจสมุทบาท จะเกิดในบริเวณที่มีสนามแรงดึงดูดเข้าสู่ศูนย์กลางของโลกและดวงอาทิตย์ ใช่หรือไม่

คำตอบ (8) คำสอนของพระพุทธเจ้าเป็นหลักการเดียวกันกับหลักวิทยาศาสตร์อยู่แล้ว ซึ่งเป็นการหาเหตุผลที่จะใช้งานได้ เกิดประโยชน์ ไม่งมงาย และไม่จ้องจับผิด ทั้งนี้ “ปฏิจจสมุทบาท” หมายถึง ธรรมะที่อาศัยกันและกันแล้วจึงเกิดขึ้น เป็นเหตุและผลที่เกิดขึ้นได้ในทุกๆบริเวณ

คำถาม (9) จากคุณสุพรรณี จ. กาฬสินธุ์

การฟังธรรมะ เมื่อสบายดีเข้าใจได้ยาก พอป่วยมากเข้าใจได้ง่าย เพราะเหตุใด อีกทั้งควรจะแนะนำผู้อื่นอย่างไรในการทำใจเมื่อเจ็บป่วย

คำตอบ (9) เพราะทุกข์ทำให้อินทรีย์แก่กล้า ซึ่งศรัทธามีทุกข์เป็นที่ตั้งอาศัย เป็นต้นสายของการเกิดแห่งพละห้านั่นคือ ความเพียร (วิริยะ) สติ สมาธิ และปัญญาจะเกิดตามมา อาการเจ็บไข้ได้ป่วยถือเป็นเทวฑูตอย่างหนึ่ง หากเราเจ็บป่วยแล้วนึกถึงความดีของตนเองได้ถือเป็นม้าอาชาไนยประเภทที่ 4 

คำถาม (10) จากคุณรัตติกาล จ. เชียงใหม่

การทานอาหารมังสวิรัติ จะทำให้การปฏิบัติธรรมได้ผลใช่หรือไม่

คำตอบ (10) การทานอาหารมังสวิรัติทำให้กายเบา ไม่ว่าจะทานอาหารใดๆ ก็ตามควรพิจารณาแล้วจึงบริโภคซึ่งเรียกว่า "โภชเนมัตตัญญุตา"

คำถาม (11) จากคุณฐิลดา จ. กรุงเทพฯ

เมื่อโกรธแล้วหายยาก เป็นสัญญาความจำหรือไม่

คำตอบ (11) ความโกรธ มีโทษมาก คลายเร็ว ต้องไม่เก็บเอาไว้เพราะจะกลายเป็นความเก็บกด ให้ทิ้งมันเสียโดยพิจารณาแล้วเห็นถึงความไม่มีประโยชน์ ระงับลงด้วยความเมตตาหรือการเจริญสติในรูปแบบใดรูปแบบหนึ่งก่อนที่ความโกรธจะเกิดขึ้น

คำถาม (12) จากคุณจุรีรัตน์ จ. เพชรบุรี

ทำบุญให้พ่อแม่ที่เสียชีวิตแล้วกรวดน้ำ บุญจะถึงหรือไม่

คำตอบ (12) การกรวดน้ำเป็นกิจกรรมทางกายที่แสดงถึงการอุทิศบุญให้ สิ่งที่สำคัญคือจิตใจเราอุทิศบุญให้แล้วผู้รับจะได้บุญแน่นอน เพราะกระแสจิตของเราแผ่ไปให้

Time index

[08:19] ทุกครั้งที่นั่งสมาธิแล้ว เมื่อจิตสงบ ยกระดับจิตเพื่อพิจารณาผม ขน เล็บ ฟัน หนัง แล้วไม่สามารถทำได้เลย จะถอนออกจากสมาธิทันที ดังนั้นจะบรรลุธรรมได้หรือไม่ด้วยการฟังธรรม ระลึกถึงอริยสัจสี่และอริยมรรคมีองค์แปด แล้วน้อมนำมาปฏิบัติในชีวิตตนเอง

[12:54] สวดมนต์ทุกเช้าเย็นได้แบบอัตโนมัติ เพราะสามารถจดจำบทสวดได้ แต่สติไม่จดจ่อกับคำสวด จะได้บุญหรือไม่ แต่สังเกตเห็นว่าจิตใจตนเองอ่อนโยน ไม่คิดจะเกลียดหรือไม่พอใจใคร ต้องการให้ทุกคนมีความสุข แต่รู้สึกว่าการบริหารงานไม่เด็ดขาดเช่นนี้จะแก้ไขได้อย่างไร

[19:14] เมื่อมีปัญหาจะเก็บมาคิด แต่ปรับได้เร็วโดยการหายใจลึกๆ หรือระลึกถึงพุทโธ ถูกต้องหรือไม่

[21:27] หลังจากสวดมนต์ที่วัดแล้ว ระหว่างทางกลับบ้านจะได้ยินเสียงสวดมนต์ก้องหูตามมาตลอด จะเป็นจิตวิปลาสได้หรือไม่

[28:04] ปฏิบัติธรรมมา 20 กว่าปีตามหลักสติปัฏฐานสี่และโภชฌงค์เจ็ด ได้เร่งความเพียรตลอดช่วงเข้าพรรษา จนเกิดสภาวะธรรม เห็นการเกิดดับของรูปนามละเอียดและเร็วมาก เกิดปิติสุขล้นขึ้นมา เมื่อดับแล้วเห็นทุกข์เหมือนกับไฟเผาครึ่งตัว แต่สามารถเห็นว่าใจวางอุเบกขาได้ สภาวะธรรมนี้คืออะไรและควรทำอย่างไรต่อไป

[36:33] มาสว่างแล้วเพราะการเกิดเป็นมนุษย์ จะไปสว่างได้ด้วยการมีความดีและทำให้ชีวิตมีกำไรได้

[37:44] หัวหน้างานอารมณ์ฉุนเฉียว เกรี้ยวกราดมากขึ้น มีการปะทะกันบ่อย และไม่มีความสุขในการทำงาน ควรใช้หลักธรรมใดในการแก้ปัญหา

[43:07] ความศรัทธาในการทำบุญไม่เท่ากัน จะทำให้เกิดผลอย่างไร

[46:13] ปฏิจจสมุทบาท จะเกิดในบริเวณที่มีสนามแรงดึงดูดเข้าสู่ศูนย์กลางของโลกและดวงอาทิตย์ ใช่หรือไม่

[49:31] การฟังธรรมะ เมื่อสบายดีเข้าใจได้ยาก พอป่วยมากเข้าใจได้ง่าย เพราะเหตุใด อีกทั้งควรจะแนะนำผู้อื่นอย่างไรในการทำใจเมื่อเจ็บป่วย

[53:44] การทานอาหารมังสวิรัติ จะทำให้การปฏิบัติธรรมได้ผลใช่หรือไม่

[55:09] เมื่อโกรธแล้วหายยาก เป็นสัญญาความจำหรือไม่

[57:05] ทำบุญให้พ่อแม่ที่เสียชีวิตแล้วกรวดน้ำ บุญจะถึงหรือไม่