การปรารภความเพียร ถือเป็นหนึ่งในอริยมรรคมีองค์แปดข้อ "สัมมาวายามะ" ไม่ได้เกี่ยวข้องกับความสบายหรือความลำบากที่เป็นเรื่องของสุดโต่งทั้งสองด้าน แต่มีสาระสำคัญอยู่ที่

การทำให้กุศลธรรมที่มีอยู่แล้ว เพิ่มมากยิ่งขึ้น

การทำให้กุศลธรรมที่ยังไม่มี ให้เกิดขึ้นใหม่ได้

การทำให้อกุศลธรรมที่มีอยู่แล้ว ลดลงไปเรื่อยๆ

การทำให้อกุศลธรรมที่ยังไม่เกิด ไม่ให้เกิดขึ้นใหม่ได้

ทั้งนี้สามารถทำได้ในทุกอิริยาบถ ทุกสถานที่ และทุกเวลา โดยสามารถวัดผลจากการที่ทำให้กุศลธรรมเพิ่มขึ้น ในขณะที่อกุศลธรรมลดน้อยลง รวมถึงต้องเป็นไปในทั้ง 3 ทวารคือ กาย วาจา และใจ เพื่อให้เกิดสัมมาทิฏฐิและอริยปัญญาในการเห็นตามความเป็นจริง

อย่างไรก็ตาม การปรารภความเพียรอาจจะเกิดทุกขเวทนาขึ้นได้บ้าง ที่สำคัญคือ ต้องมีศรัทธาเป็นตัวหนุนนำเพื่อให้การปฏิบัติเป็นไปในแนวทางที่ถูกต้องและไม่ฟุ้งซ่าน พร้อมทั้งต้องมีสมถะและวิปัสสนา เพื่อทำให้กุศลธรรมเพิ่มขึ้น (โดยการมีสมาธิ ปัญญา วิมุตติ และวิมุตติญาณทัสสนะ) แต่อกุศลธรรมลดลง (โดยการลดลงของความยึดถือ ความลุ่มหลง และความกำหนัด)

ความเพียรทำให้เรากล้าที่จะทำจริงแน่วแน่จริง กล้าที่จะเผชิญหน้ากับทั้งสิ่งที่น่าพอใจและสิ่งที่ไม่น่าพอใจตามที่มันเป็น ไม่ว่าจะเป็นกิเลส ราคะ โทสะ และโมหะ

ทั้งนี้ต้องปรับสมดุลให้กับความเพียร พระพุทธเจ้าทรงเปรียบเทียบกับผู้ที่มีความเพียรย่อหย่อน ต้องทำการปฏิบัติด้วยการพิจารณาเป็นธัมมวิจย เป็นปิติ ไม่ใช่การทำความสงบให้จิตนิ่งลงไปอีก กับผู้ที่มีความเพียรมากเกินไป ฟุ้งซ่าน ต้องทำการปฏิบัติด้วยสมาธิ ปัสสัทธิ ความสงบระงับ วางอุเบกขา

Time index

[02:09] แนะนำรูปแบบรายการใหม่ในแต่ละวันตลอดทั้งสัปดาห์ รวมถึงหลากหลายช่องทางเพิ่มเติมในการรับฟังธรรมะที่

Website "www.donhaisok.co"

Facebook Fanpage "puredhamma.com"

Youtube Channel "Pure Dhamma Vdo"

ทางโทรศัพท์มือถือ โดยการใช้ Podcast Application (มีทั้ง Apple Podcast สำหรับ IOS และ Google Podcast สำหรับ Android) โดยค้นหาจากคำว่า "donhaisok" หรือ “ดอนหายโศก” ก็ได้เช่นกัน

[04:37] รูปแบบใหม่ในการนำเสนอรายการ "ธรรมะรับอรุณ" ได้มีการปรับแต่งให้เหมาะสมและเฉพาะเจาะจงมากยิ่งขึ้นกับกลุ่มผู้ฟัง เพื่อการเลือกฟังที่ตรงตามวัตถุประสงค์ ความต้องการ และจริตในการรับฟัง โดยมีรายละเอียดดังนี้

วันจันทร์ : ชื่อรายการ "สมการชีวิต" เน้นไปในเรื่องของเหตุการณ์ประจำวัน เรื่องเกี่ยวกับชีวิตครอบครัว การทำงาน เริ่มจากผัสสะที่เข้ามากระทบแล้วสอดแทรกด้วยเรื่องราวของธรรมะ เพื่อที่จะสามารถรับมือกับผัสสะนั้นๆได้เป็นอย่างดี

วันอังคาร : ชื่อรายการ "เข้าใจ[ธรรม]ทำ" เน้นไปในเรื่องของการปฏิบัติที่เป็นรูปแบบ นั่งสมาธิตาม ตั้งสติ เพ่งจิตจดจ่อกับธรรมะ

วันพุธ : ชื่อรายการ "ใต้ร่มโพธิบท" เน้นไปในเรื่องของแม่บท หมวดหัวข้อธรรมะอย่างเจาะลึกลงรายละเอียด เชื่อมกับพระสูตรอย่างไร และสามารถนำไปประยุกต์ใช้กับการดำเนินชีวิตประจำวันได้

วันพฤหัสบดี : ชื่อรายการ "คลังพระสูตร" เน้นไปในเรื่องของการอ่านพระสูตรต่างๆ บทพยัญชนะของพระพุทธเจ้าและเหล่าสาวกที่มีความลึกซึ้ง แยบคาย และงดงาม

วันศุกร์ : ชื่อรายการ "นิทานพรรณนา" เน้นไปในเรื่องของนิทานธรรมบท นิทานชาดก เรื่องเล่าต่างๆ เป็นส่วนอ่านเพิ่มเติมเพื่อทำให้ความรู้ทางธรรมะกว้างขวางยิ่งขึ้น

วันเสาร์ : ชื่อรายการ "ขุดเพชรในพระไตรปิฎก" เน้นไปในเรื่องของการศึกษาพระไตรปิฎกอย่างละเอียด

วันอาทิตย์ : ชื่อรายการ "ตามใจท่าน" เน้นไปในเรื่องของปกิณกะธรรม และคำถามต่างๆจากผู้ฟัง

[08:21]  เพื่อความเข้าใจและความก้าวหน้าในการปฏิบัติธรรมที่ถูกต้อง ไม่หลงเอาตัวเราไปเป็นผู้รู้ จึงต้องการทราบคำอธิบายอย่างละเอียดว่า การปรารภความเพียร โยนิโสมนสิการ ที่เป็นสติปัฏฐานและมหาสติปัฏฐาน

[12:54] การปรารภความเพียรสามารถทำได้ในทุกอิริยาบถ ทุกสถานที่ และทุกเวลา โดยสามารถวัดผลจากการที่ทำให้กุศลกรรมเพิ่มขึ้น และอกุศลกรรมลดลง ทั้งนี้ต้องเป็นไปทั้งทางกาย วาจา และใจ

[25:47] สติเป็นตัวควบคุมและปรับสมดุลการปรารภความเพียรได้ อีกทั้งยังทำให้เกิดโยนิโสมนสิการ สามารถแยกแยะและเห็นตามเหตุตามปัจจัยได้อีกด้วย เป็นไปในลักษณะของอริยสัจสี่และสติปัฏฐาน

[27:59] วิธีการฝึกฝนยกระดับจิตใจให้สูงขึ้นอีก อาทิเช่น ลดงานสังคมลง บ้าง หรือความอยากไปโน่นนี่นั่น หรือลดเพื่อนที่เคยรักคบหากันในช่วงวัยที่ผ่านมา เพราะมีเสียงเล็ดลอดผ่านประสาททางการได้ยินว่า "เธอคงบ้าไปเเล้ว จะพูดคุยกันรู้เรื่องหรือไม่หนอ" ทำให้กังวลใจได้ เพราะเนื่องจากการฝึกฝนในการรับฟังไม่เเข็งเเรงพอใช่หรือไม่

[39:03] เนื่องจากผู้ถามเป็นลูกคนเดียว ตั้งแต่จำความได้จะมีสุนัขอยู่ข้างกายเป็นเพื่อนเล่นมาตลอด จนถึงตอนนี้เป็นเวลา 60 กว่าปีแล้ว เมื่อ่ตัวหนึ่งตายลงคุณพ่อคุณแม่ก็จะหาตัวใหม่มาให้เป็นเพื่อนเล่นตลอด ทำให้เมื่อโตเป็นผู้ใหญ่ก็ยังคงเลี้ยงสุนัขอยู่ ก็จะเป็นสุนัขที่ไปเก็บมาจากข้างถนนบ้าง จากวัดที่มีคนนำไปทิ้งบ้าง ไม่เคยมีวันใดเลยที่ไม่มีสุนัขอยู่ข้างกาย เลี้ยงแต่ละครั้งก็ประมาณ 3-4 ตัว ทั้งตัวผู้ตัวเมีย จึงต้องการทราบว่า ถึงแม้สุนัขจะเป็นสัตว์เดรัจฉานแต่เขาก็มีดวงจิตเหมือนมนุษย์ มันอยู่ที่การกระทำของเขาเมื่อเวลาหมดอายุขัย ดวงจิตนั้นก็จะไปตามแรงบุญและกรรมเหมือนมนุษย์ใช่หรือไม่

[45:09] เวลาสุนัขตายลงดวงจิตเขาก็จะว่างเปล่า ไม่ยึดติดอะไร เขาก็น่าจะไปเกิดในภพภูมิที่ดี เพราะดวงจิตเขาเวลาดับไม่ได้คิดถึงเรื่องดีหรือไม่ดี เป็นจิตที่ว่างเปล่าใช่หรือไม่

[47:04] ในเมื่อสุนัขที่เราเลี้ยงไว้ในบ้านไม่มีโอกาสทำกรรมเลย อย่างนี้จะถือได้ว่าเขาก็มีกรรมดี เขาได้สะสมความดีในชาติที่เขาเกิดเป็นสุนัขเลี้ยงใช่หรือไม่

[51:34] การที่ผู้ถามมีความผูกพันกับสุนัขมากๆ เวลาที่จิตของผู้ถามจะดับเป็นไปได้หรือไม่ว่า จิตเราจะไปเกาะติดเขา ทำให้จิตเราไปจับที่สุนัขตัวนั้น เรากับเขาจึงต้องเจอกันอีกในสถานะใดสถานะหนึ่ง ในชาติต่อๆ ไปใช่หรือไม่

[54:52] ผู้ถามสวดมนต์ ใส่บาตรทุกวันที่บ้าน และก็จะมีสุนัขมานั่งฟังเสียงสวดมนต์และเสียงพระให้พรด้วยทุกเช้า ถึงแม้เขาจะเป็นเดรัจฉาน ฟังไม่รู้เรื่อง แต่เป็นไปได้ไหมว่าเขาก็จะได้รับบุญกุศลนั้นไปพร้อมกับเราด้วย