วิธีละความกำหนัดยินดีพอใจใน 3 ขั้นตอนนี้เป็นเรื่องราวที่มาใน ภารทวาชสูตรโดยพระปิณโฑลภารทวาชะได้กล่าวบอกไว้กับพระเจ้าอุเทน ปรารภคำถามที่ว่า จะทำอย่างไรไม่ให้ราคะมาเสียดแทงจิตใจของเราเกิดความกำหนัดยินดีพอใจไปในเพศตรงข้าม?

…อย่าให้เป็นผู้ถือเอาโดยนิมิต อย่าให้เป็นผู้ถือเอาโดยอนุพยัญชนะ พึงปฏิบัติเพื่อสำรวมอินทรีย์ทั้งหลาย ถ้าเผื่อว่าเราไม่สำรวมแล้ว จะมีความเพ่งเล็งคืออภิชฌา มีความโทมนัสคือความไม่ยินดีพอใจเกิดขึ้นได้…ให้การรับรู้ของเรามีสติตั้งไว้อยู่ตลอด

Time index

[00:54] เริ่มเข้าใจทำ (ธรรม): ใจของเราจึงเป็นจุดจบได้

[03:22] ภารทวาชสูตร

[17:43] มาเริ่มตั้งสติขึ้นก่อน การระลึกได้คือการดึงเบรคเอาไว้ก่อน แทนที่จะปล่อยจิตใจให้ไปตามความกำหนัดยินดีหรือความไม่พอใจใด ๆ ที่เกิดขึ้นทันที โดยให้ระลึกมาใน 3 ขั้นตอน

[19:15] พิจารณาโดยตั้งเป็นนิมิตในการเห็นบุคคล แบ่งเป็นกลุ่มตามช่วงอายุ ให้พิจารณาโดยความเป็นพ่อแม่ ญาติผู้ใหญ่ที่มีอุปการะแก่เรามาก่อน, พี่น้อง, ลูกหลาน

[35:34] ด้วยความที่จิตโดยธรรมชาติเป็นของโลเลทำให้กามราคะแทรกซึมเข้ามาได้ เพราะด้วยความเป็นอนุพยัญชนะ จึงต้องมีการพิจารณาอสุภะ ให้เห็นความเป็นจริงในกายนี้ว่า เป็นของไม่สวยงาม เป็นของไม่สะอาดสกปรกปฏิกูล เป็นของรังโรค

[49:24] ข้อสำคัญคือเราต้องรักษาจิตของเราให้ดี กาย วาจา ศีล จิตใจ ปัญญาจึงต้องได้รับการอบรม แต่ในบางครั้งมันเผลอเพลินไปจะทำอย่างไรไม่ให้จิตของเราไปตามอารมณ์ที่เห็นว่างามนั้น?...พึงมีการสำรวมอินทรีย์ทั้งหลายในลักษณะที่จะไม่เห็นโดยนิมิตหรือโดยอนุพยัญชนะที่จะไม่ให้ความเพ่งเล็งไม่ให้ความไม่พอใจเกิดขึ้นได้...จึงต้องให้การรับรู้ (วิญญาณ) ของเรามีสติตั้งไว้ตลอด ไม่ให้ไปตามอารมณ์นั้น จะรักษาทวารเอาไว้ได้

[58:38] สรุป พิจารณาทำตามปฏิบัติตามใน 3 ขั้นตอนนี้ ทำซ้ำทำย้ำ พิจารณาอยู่เรื่อย ๆ ทำอยู่บ่อย ๆ จะมีความชำนาญขึ้น ธรรมะเหล่านี้จะเข้าไปสู่ใจได้ ความกำหนัดพอใจในเพศตรงข้ามมันจะระงับลง ๆ เบาบางลง ๆ และละไปได้


อ่าน "ภารทวาชสูตร" พระไตรปิฎก เล่มที่ ๑๘  พระสุตตันตปิฎก เล่มที่ ๑๐ สังยุตตนิกาย สฬายตนวรรค

ฟัง "พึงสำรวมอินทรีย์ อย่าถือเอานิมิตด้วยจิตอกุศล" ออกอากาศทาง FM 92.5 เมื่อวันที่ 25 มีนาคม พ.ศ. 2562

ฟัง "เหตุปัจจัยที่ทำให้บวชได้นาน (ภารทวาชสูตร)" ออกอากาศทาง FM 92.5 เมื่อวันที่ 28 มีนาคม พ.ศ. 2560