พาหิยทารุจีริยะ (ผู้นุ่งผ้าเปลือกไม้) เป็นผู้สำคัญว่าตนได้เป็นอรหันต์ แต่ด้วยความช่วยเหลืออของพรหมผู้เป็นสหายกันมาในกาลก่อน ได้มาแก้ความเห็นผิด และแนะนำบอกถึงพระผู้มีพระภาคเจ้านั้นเป็นพระอรหันต์ ทรงแสดงธรรมเพื่อความเป็นพระอรหันต์ด้วย เมื่อพาหิยะฯ ได้ฟังเช่นนั้น เกิดสลดสังเวชขึ้นในใจ ตั้งอยู่ในความไม่ประมาท รีบเดินทางอย่างเร็วพลันโดยไม่หยุดพัก เพื่อจะไปขอฟังธรรมจากพระพุทธเจ้า และเพียงแค่คาถาบทเดียวที่พระพุทธองค์ตรัสแก่พาหิยะฯ ในระหว่างทรงบิณฑบาต พาหิยะฯ ได้ทำอาสวะทั้งปวงให้หมดสิ้นไปแล้ว บรรลุพระอรหัต ด้วยบทแห่งคาถาที่ว่า

“พาหิยะ! เมื่อใดเธอเห็นรูปแล้ว สักว่าเห็น, ได้ฟังเสียงแล้วสักว่าฟัง, ได้กลิ่น, ลิ้มรส, สัมผัสทางผิวกาย, ก็สักว่า ดม ลิ้ม สัมผัส, ได้รู้แจ้งธรรมารมณ์  ก็สักว่าได้รู้แจ้ง  แล้ว ;  เมื่อนั้น  “เธอ”  จักไม่มี.  เมื่อใด  “เธอ”  ไม่มี ; เมื่อนั้นเธอก็ไม่ปรากฏในโลกนี้,  ไม่ปรากฏในโลกอื่น,  ไม่ปรากฏในระหว่างแห่งโลกทั้งสอง :  นั่นแหละ คือที่สุดแห่งทุกข์ ละ.”

ท่านพาหิยทารุจีริยะเป็นตัวอย่างของการตั้งตนอยู่ในความไม่ประมาท เมื่อทราบถึงความที่ตนมีความสำคัญผิดไป ได้รีบแก้ไข และรีบเดินทางไปขอฟังธรรมจากพระพุทธเจ้าโดยไม่หยุดพัก เพราะเกรงถึงอันตรายแห่งชีวิตของพระพุทธองค์หรือของตนเอง ก่อนที่จะได้ฟังธรรม

พระพุทธเจ้าทรงยกย่องให้ท่านพาหิยทารุจีริยะเป็น ยอดของภิกษุสาวกผู้ตรัสรู้เร็ว

ท่านพาหิยทารุจีริยะฟังธรรมบทใด จึงได้บรรลุพระอรหัต แต่ยังเป็นคฤหัสถ์

คาถาแม้พันหนึ่ง หากไม่ประกอบด้วยบทอันเป็นประโยชน์ ก็ไม่ประเสริฐ แต่บทแห่งคาถาแม้บทเดียว ซึ่งบุคคลฟังแล้วสงบระงับได้นั้นประเสริฐกว่า

ท่านพาหิยทารุจีริยะเป็นตัวอย่างของการตั้งตนอยู่ในความไม่ประมาท เมื่อทราบถึงความที่ตนมีความสำคัญผิดไป ได้รีบแก้ไข และรีบเดินทางไปขอฟังธรรมจากพระพุทธเจ้าโดยไม่หยุดพัก เพราะเกรงถึงอันตรายแห่งชีวิตของพระพุทธองค์หรือของตนเอง ก่อนที่จะได้ฟังธรรม

บุรพกรรมของพาหิยทารุจิยะและนางยักษิณี

อะไรเป็นเหตุ อะไรเป็นปัจจัย ให้พระศาสนาของพระผู้มีพระภาคพระนามกกุสันธะ, พระนามโกนาคมนะ และพระนามกัสสปะ ดำรงอยู่นาน

ลักษณะของ “พระนิพาน”


อ่าน “พาหิยสูตร[๔๗]” พระไตรปิฎก เล่มที่ ๒๕ พระสุตตันตปิฎก เล่มที่ ๑๗ ขุททกนิกาย ขุททกปาฐะ-ธรรมบท-อุทาน-อิติวุตตกะ-สุตตนิบาต

อ่าน “เรื่องพระทารุจีริยเถระ[๘๒]” อรรถกถา ขุททกนิกาย คาถาธรรมบท สหัสสวรรคที่ ๘

ฟัง “ปฏิบัติธรรม สมควรแก่ธรรม” ออกอากาศทาง FM92.5 เมื่อวันที่ 1 กันยายน 2561

ฟัง “การบำเพ็ญบารมีของพระโพธิสัตว์” ออกอากาศทาง FM92.5 เมื่อวันที่ 24 มิถุนายน 2561

ฟัง “ถนนเดียวแต่แยกทิศ ประมาทหรือสติ” ออกอากาศทาง FM92.5 เมื่อวันที่ 15 พฤษภาคม 2561

ฟัง “ผู้มีราตรีหนึ่งเจริญ” ออกอากาศทาง FM92.5 เมื่อวันที่ 25 ตุลาคม  2559

ฟัง “อย่าประมาทในโอกาสเฉพาะหน้า” ออกอากาศทาง FM92.5 เมื่อวันที่ 21 เมษาน  2558

ฟัง “เรื่องพระกุณฑลเกสีเถรี” ออกอากาศทาง FM106 เมื่อวันที่ 26 พฤษภาคม 2558